नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प — PoCRA (Nanaji Deshmukh Krishi Sanjivani Prakalp)

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (NDKSP/PoCRA) हा महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाने जागतिक बँकेच्या (World Bank) अर्थसहाय्याने राबवलेला एक सर्वसमावेशक प्रकल्प आहे. या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश १५ दुष्काळग्रस्त आणि क्षारपड-प्रभावित जिल्ह्यांमधील सुमारे ५,००० गावांमधील अल्पभूधारक शेतकऱ्यांची हवामान-अनुकूलता (Climate Resilience) आणि नफाक्षमता वाढवणे हा आहे.

प्रकल्प जिल्हे (15 Project Districts)

अकोला, अमरावती, औरंगाबाद, बीड, बुलढाणा, हिंगोली, जळगाव, जालना, लातूर, नांदेड, उस्मानाबाद, परभणी, वर्धा, वाशिम, यवतमाळ

योजनेचे प्रमुख फायदे (Key Benefits — via DBT)

• एकात्मिक शेती प्रणाली (Integrated Farming Systems): पीक, फलोत्पादन, पशुधन विकास यासाठी सहाय्य.
• नैसर्गिक साधनसंपत्ती व्यवस्थापन (Natural Resource Management): जल संधारण, मृदा आरोग्य सुधारणा.
• मूल्य साखळी विकास (Value Chain Development): शेतकरी उत्पादक संघटना (FPO) सहाय्य, काढणीपश्चात व्यवस्थापन.
• तंत्रज्ञान अवलंब (Technology Adoption): हवामान-अनुकूल कृषी तंत्रज्ञानाचा प्रचार.

पात्रता आणि अटी (Eligibility Criteria)

• अल्प आणि अत्यल्प भूधारक शेतकरी (≤ २ हेक्टर), भूमिहीन मजूर, अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST) शेतकरी, महिला शेतकरी.
• अर्जदार १५ प्रकल्प जिल्ह्यांपैकी एका जिल्ह्यात राहणारा असणे आवश्यक.

अपात्र व्यक्ती (Exclusions)

• मोठे शेतकरी (> ५ हेक्टर).
• शासकीय कर्मचारी.
• संस्थात्मक जमीनधारक.

आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

• आधार कार्ड (मोबाईलशी लिंक असलेले)
• ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा
• बँक खात्याचे तपशील (पासबुक प्रत)
• जातीचा दाखला — अनुसूचित जाती/जमातीसाठी (Caste Certificate for SC/ST)
• भूमिहीन मजूर प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)

अर्ज करण्याची पद्धत (How to Apply)

1. PoCRA DBT Portal वर भेट द्या.
2. आधार आणि मोबाईल नंबरद्वारे नोंदणी करा.
3. कृषी उपक्रम/हस्तक्षेप निवडा.
4. आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट करा.
5. क्षेत्रीय भेट आणि तांत्रिक पडताळणी केली जाते.
6. मंजुरीनंतर अनुदान थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) द्वारे बँक खात्यात जमा होते.

महत्त्वाच्या लिंक्स (Important Links)

• अधिकृत वेबसाइट: mahapocra.gov.in
• अर्ज पोर्टल: dbt.mahapocra.gov.in