प्रधानमंत्री मुद्रा योजना (Pradhan Mantri Mudra Yojana - PMMY)

१. योजनेचा आढावा (Scheme Overview)

प्रधानमंत्री मुद्रा योजना (PMMY) ही भारत सरकारची एक प्रमुख योजना आहे. ही योजना उत्पादन, व्यापार किंवा सेवा क्षेत्रांमध्ये शेतीबाह्य क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सूक्ष्म उद्योगांना २० लाख रुपयांपर्यंतचे सूक्ष्म कर्ज सुलभ करते.

कृषी संबंधित उपक्रम कुक्कुटपालन, दुग्धव्यवसाय, मधमाशीपालन इत्यादींचाही समावेश. उद्देश बिगर-कॉर्पोरेट, गैर-शेती क्षेत्रातील सूक्ष्म आणि लघु उद्योगांना आर्थिक सहाय्य प्रदान करणे.

कर्ज देणाऱ्या संस्था

सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्रातील बँका प्रादेशिक ग्रामीण बँका (RRB) आणि सहकारी बँका सूक्ष्म वित्त संस्था (MFI) आणि NBFCs लघु वित्त बँका (SFB)

---

२. कर्जाचे प्रकार आणि फायदे (Benefits & Categories)

लाभार्थी उद्योजकाच्या वाढीचा टप्पा आणि निधीची गरज लक्षात घेऊन या योजनेचे चार श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले आहे

श्रेणी कर्जाची मर्यादा

---

शिशु (Shishu) ₹ ५०,०००- पर्यंत किशोर (Kishore) ₹ ५०,०००- पेक्षा जास्त ते ₹ ५ लाख पर्यंत तरुण (Tarun) ₹ ५ लाख पेक्षा जास्त ते ₹ १० लाख पर्यंत तरुण प्लस (Tarun Plus) ₹ १० लाख पेक्षा जास्त ते ₹ २० लाख पर्यंत (ज्यांनी पूर्वीची कर्जे यशस्वीपणे फेडली आहेत त्यांच्यासाठी)

व्याजदर बँकांच्या अंतर्गत मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार. प्रक्रिया शुल्क ‘शिशु’ कर्जासाठी सहसा कोणतेही प्रक्रिया शुल्क आकारले जात नाही.

---

३. पात्रता (Eligibility)

खालीलपैकी कोणतेही घटक या कर्जासाठी पात्र आहेत व्यक्ती (Individuals) मालकी हक्काची संस्था (Proprietorship) भागीदारी संस्था (Partnership) खाजगी मर्यादित कंपनी (Private Limited)

अटी

1. अर्जदार कोणत्याही बँकेचा थकबाकीदार नसावा.
2. पत नोंदीचा (Credit History) इतिहास समाधानकारक असावा.
3. व्यवसायासाठी आवश्यक कौशल्येज्ञान असणे आवश्यक आहे.

---

४. अर्ज प्रक्रिया (Application Process)

ऑनलाइन अर्ज (Udyamimitra Portal)

1. पोर्टलला भेट द्या Udyamimitra Portal वर जा.
2. नोंदणी ‘Apply Now’ वर क्लिक करून नवीन उद्योजकविद्यमान उद्योजक निवडा.
3. तपशील भरा नाव, ईमेल, मोबाईल नंबर टाकून OTP व्हेरिफिकेशन करा.
4. श्रेणी निवडा मुद्रा शिशुकिशोरतरुण यापैकी योग्य पर्याय निवडा.
5. कागदपत्रे अपलोड करा ओळखपत्र, पत्त्याचा पुरावा आणि व्यवसायाची माहिती भरा.
6. अर्ज क्रमांक अर्ज सादर केल्यानंतर प्राप्त झालेला अर्ज क्रमांक भविष्यासाठी जतन करा.

---

५. आवश्यक कागदपत्रे (Documents Checklist)

सर्व प्रकांरासाठी (Common Documents)

ओळखीचा पुरावा आधार कार्ड, पॅन कार्ड, मतदार ओळखपत्र इ. रहिवासाचा पुरावा वीज बिल, टेलिफोन बिल (२ महिन्यांपेक्षा जुने नसावे). छायाचित्र अर्जदाराचे अलीकडील २ रंगीत फोटो. व्यवसायाचा पुरावा परवाना, नोंदणी प्रमाणपत्र किंवा पत्त्याचा पुरावा.

किशोर आणि तरुण कर्जासाठी अतिरिक्त कागदपत्रे

मागील ६ महिन्यांचे बँक स्टेटमेंट. मागील २ वर्षांचे ताळेबंद (Balance Sheet) आणि आयटी रिटर्न (₹ २ लाख वरील कर्जासाठी). अंदाजित ताळेबंद (Projected Balance Sheet). प्रकल्प अहवाल (Project Report) तांत्रिक आणि आर्थिक व्यवहार्यतेचा तपशील. भागीदारी करार कंपनीचे घटनापत्रक.

---

६. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

१. खादी उपक्रम या योजनेत पात्र आहे का

• होय, मुद्रा कर्जांतर्गत खादी उपक्रम पात्र आहेत.

२. टॅक्सी किंवा टेम्पो खरेदीसाठी कर्ज मिळते का

• होय, व्यावसायिक वापरासाठी वाहन खरेदी करण्यासाठी मुद्रा कर्ज मिळू शकते.

३. शिशु कर्जासाठी किती वेळ लागतो

• सर्व कागदपत्रे योग्य असल्यास, शिशु कर्जावर प्रक्रिया वेगाने केली जाते.

४. २० लाख रुपयांच्या कर्जासाठी IT रिटर्न आवश्यक आहे का

• होय, मोठ्या रकमेच्या कर्जासाठी बँका सहसा मागील २ वर्षांच्या आयटी रिटर्नची मागणी करतात.

---

महत्त्वाची सूचना मुद्रा कर्जासाठी कोणताही अधिकृत एजंट किंवा मध्यस्थ नियुक्त केलेला नाही. कोणत्याही व्यक्तीला पैसे देऊ नका.